دانلود مبانی نظری و پیشینه تحقیق معلم راهنما

دسته: روانشناسی و علوم تربیتی

فرمت فایل: docx

حجم فایل: 163 کیلوبایت

تعداد صفحات فایل: 45

معلم راهنما

نظارت و راهنمایی­، یک فرآیند آموزشی است که در آن فردی که دارای علم و مهارت بیشتری می باشد، مسوولیت تربیت و آموزش فرد دیگری را به عهده دارد که کمتر دارای این عناصر می باشد (رابینسون، 1963؛ به نقل از نیکنامی، 1388).

در جامعه های پیشرفته؛ مدیران و رهبران آموزش و پرورش، متخصصان تعلیم و تربیت، برنامه ریزان آموزشی، محققان تربیتی، معلمان و راهنمایان آموزشی از کسانی هستند که در ایجاد یا هماهنگی تغییرات و تحولات، وظایفی را به عهده دارند. وظیفه ی این افراد ایجاد تغییرات و اصلاحات در برنامه های آموزشی و انطباق این برنامه ها با نیازها و انتظارات دانش آموزان و جامعه و هماهنگی آموزش و پرورش با جامعه است. در این میان راهنمایان آموزشی وظایف حساس و مهمی را در چارچوب های معینی در آموزش و پرورش به عهده دارند (کوپلا و همکاران [1]، 1386؛ ترجمه خدیوی).

وظیفه ی اصلی نظارت و راهنمایی تعلیماتی (آموزشی) اصلاح و بهبود وضع آموزشی است. مسوولیت نظارت و راهنمایی آموزشی در آموزش و پرورش به افراد متخصصی واگذار می شود که با صرف وقت و تلاش فراوان این کار را انجام می دهند، اما نیل به هدف های آموزش و پرورش مستلزم همکاری گروه کثیری از متخصصان است که بدون وجود آنان تحقق هدف ها بعید به نظر می رسد. نظارت و راهنماییِ آموزشی یکی از این تخصص هاست که به طور اخص، افراد معینی در نظام آموزشی هر کشور راهنمایان آموزشی نامیده می شوند (دیویس و همکاران، 2008).

از راهنمایان آموزشی انتظار می رود، مهارت بالایی در روابط انسانی و ویژگی هایی نظیر عطوفت، مهربانی، صمیمیت، صبر و خوشرویی از خود نشان دهند و نیز:

روحیه ی همکاری که مشاوران به آن معتقد هستند را به عنوان یک عامل پیشرفت و بهبود داشته باشد و علاقه مند باشد که وقت خود را صرف کمک به دیگران کند.

یک مرجع (نظرخواهی) باشد و افراد را در زمینه ی راه های جدید و پیشرفته برای انجام کارها وادار به تفکر و اندیشه کند.

نگرش های ارزشمند را به دیگران انتقال دهد و از نظر دیگران نیز استفاده نماید.

محیطی مردم سالار ایجاد کند که به مشارکت هر یک از افراد شرکت کننده اهمیت داده شود.

آمادگی تغییر و اصلاحات را داشته و دایم در صدد بهبود وضعیت باشد.

بتواند متناسب با تغییر شرایط زندگی کرده و به معلمان کمک کند تا خود را با نیازهای متغیر جامعه، کودکان و جوانان تطبیق دهند (به فروش، 1389).

و در این زمینه ها آگاهی کافی داشته باشد:

برنامه های آموزش عمومی، آموزش حرفه ای قبل از خدمت، در زمینه ی رشته تحصیلی، برنامه کارشناسی ارشدِ نظارت، تجربه ی موفق تدریس، نظریه های یادگیری و روان شناسی تربیتی، فلسفه ی آموزش و پرورش، تاریخ تعلیم و تربیت، نقشِ مدرسه و جامعه، تدوین برنامه های درسی، پویایی گروه، همایش و مشاوره و ارزیابی عملکرد معلم. (پروکتور، 2010).

راهنمایان آموزشی مخصوص مدرسه باید به توسعه ی برنامه های درسی بپردازند، به معلمان در تولید مواد آموزشی و برنامه های درسی کمک کنند، برای پیشرفت کادر آموزشی برنامه ریزی کنند و به معلمان کمک نمایند تا روش های تدریس خود را بهبود بخشند. اقدامات جدید در نظارت آموزشی، فراهم نمودن خدمات برای همکاران، مربیان و مشاوران در فرآیند آموزش است (افکانه و شکوره، 1385).

در بعضی از مدارس، معلمان راهنما وظیفه ی نظارت و راهنمایی آموزشی را به عهده دارند. معلمان راهنما افراد باتجربه، ورزیده و ماهری هستند که صلاحیت های علمی، سوابق تجربی، ویژگی های اخلاقی و توانایی رهبری شان به مرور زمان بر کارکنان آموزشی ثابت شده و به این سبب مورد پذیرش دیگر اعضای آموزشی قرار دارند و نظریات و اندیشه هایشان در مسایل آموزشی برای اعضای مدرسه اهمیت دارد. این معلمان، علاوه بر وظایف آموزشی خود به نظارت و راهنمایی آموزشی نیز مبادرت می ورزند و از آن جا که عضو بومی مدرسه محسوب می شوند، در کار با معلمان دیگر با مشکل خاصی مواجه نخواهند شد. به اعتقاد برخی از صاحب نظران تعلیم و تربیت، این نوع نظارت و راهنمایی آموزشی روشِ اثربخشی است، زیرا روابط راهنمایان آموزشی و معلمان مبتنی بر همکاری حرفه ای و احترام و اعتماد متقابل، غیررسمی و صمیمیانه است (هوی و فورسایت [2]، 1986؛ به نقل از بهرنگی، 1386).

در مدارسی دیگر افرادی تحت عنوان راهنمایان آموزشی همین نقش را به طور رسمی ایفا می کنند. این راهنمایان در مدرسه پست سازمانی ندارند و از طرف مناطق آموزش و پرورش بر حسب ضرورت به کار در مدارس منصوب می شوند، این افراد گاهی وقت ها با مسایل و مشکلاتی مواجه می شوند، زیرا معلمان آنان را نماینده ی آموزش و پرورش می دانند و نمی توانند با آنان ارتباط نزدیک و صمیمانه برقرار کرده، بر اساس درک مشترک با آنان همکاری حرفه ای داشته باشند.

به هر حال، در مدرسه ای که معلم و راهنمای آموزشی یکدیگر را می پذیرند، نتایج مطلوب تری به دست خواهد آمد. از ویژگی های مدارس موفق این است که فردی، مسوول فرآیند عمل نظارت و راهنمایی باشد، زیرا موفقیت هر مدرسه مستلزم برنامه ی نظارت و راهنمایی اثربخش است (گلیمان، گوردون و راس گوردون، 1995؛ به نقل از نیکنامی، 1386).

2-1-2- وظایف راهنمایان تعلیماتی (آموزشی)

وایلز وباندی (1382؛ ترجمه نیکنامی) وظایف راهنمایان آموزشی را به شرح ذیل می دانندو همچنین سلیمانی (1383) نیر به برخی وظایف راهنمای آموزشی به شرح زیر اشاره نموده است.

1 برنامه ریزی آموزشی

راهنمای آموزشی در تدوین و توسعه ی برنامه ها و خط مشی ها با دیگر کارشناسان و متخصصان همکاری نزدیک دارد.

2 توسعه و تحقق برنامه های درسی

مسوولیت اجرای مؤثر فعالیت هایی که به تحقق هدف های برنامه ی درسی منجر می شود با راهنمای آموزشی، مدیر و معلم است. راهنمای آموزشی در طراحی، اجرا، ارزشیابی و توسعه ی برنامه های درسی و نیز ارایه ی کمک های موردنیاز با معلم همکاری نزدیک و حرفه ای دارد.

3 نظارت و هماهنگی

حصول اطمینان از نیل به هدف هایی که نظام برای آموزش و پرورش تعیین کرده بر عهده ی راهنمایان آموزشی است که با معلمان به طور مستقیم همکاری دارند.

4 رهبری آموزشی

وظیفه ی اصلی راهنمایان، همکاری حرفه ای با معلمان و ارایه ی رهنمودها و راهبردهایی است که به معلمان کمک می کند کارشان را بهتر انجام دهند.

5 ایجاد انگیزه

وظیفه ی مدیران و راهنمایان این است که برای تأمین انگیزه ها و هدف های معلمان فرصت های لازم را فراهم کنند. نظرخواهی از معلمان، مشارکت دادن آنان در تصمیم گیری ها، سهیم کردن آنان در اداره ی امور آموزشی مدارس، توجه به نیازهای حرفه ای و کمک به رشد و پیشرفت آنان، تشویق و حمایت از آنان در مواقع ضروری و جلب اعتماد و احترام آنان از روش هایی است که انگیزه های قوی در کار معلمان ایجاد می کند.

6 تمرین (نمایش) معلمی

راهنمای تعلیماتی (آموزشی) در نقش معلمی، روش های نوین تدریس را برای معلمان اجرا می کند و از آنان می خواهد که روش های جدید را به کار گیرند و نتایج آن را در کلاس درس مطالعه و بررسی کنند. تحقیق درباره ی روش های مؤثر و سودمند و قرار دادن آن ها به جای روش های متداول و کم اثر از وظایف راهنمایان آموزشی است.

7 پیشرفت حرفه ای

راهنمایان آموزشی باید در ایجاد زمینه و فرصت مناسب برای پیشرفت حرفه ای معلمان کوشش نمایند. همچنین باید سعی کنند از طریق آموزش های ضمن خدمت آنان را در مسیر پیشرفت حرفه ای قرار دهند تا به سطوح بالاتر ارتقا پیدا کنند. البته زمانی برنامه ی نظارت و راهنمایی آموزشی، نتایج مطلوب تری دارد که خود معلمان نیز بخواهند به پیشرفت حرفه ای خود کمک کنند.

8 اجرای پژوهش های عملیاتی و کاربردی

در نقش تحقیقاتی، راهنمای آموزشی مبتکر و مروج تحقیقات در آموزش و پرورش است. راهنمای آموزشی باید سعی کند امکانات لازم برای اجرای طرح های تحقیقاتی مشترک معلمان را فراهم کند و به عنوان راهنما و مشاور تحقیقاتی، هماهنگی های لازم را بین معلمان به وجود آورد.

وظیفه ی راهنما در مدرسه یاری به معلمان برای آزاد ساختن آنان از مسایل و مشکلات و به کار گرفتن استعدادها در جهت بهبود وضع کارشان می باشد. هدف اصلی کمک و یاری به معلم در تدریس و تعلیم بهتر است (به بیان وایلز وباندی، 1382؛ ترجمه نیکنامی و سلیمانی، 1383).

2-1-3- مطالعات در حوزه نظارت و راهنمایی آموزشی

در فرهنگ فارسی دهخدا، نظارت به معنای زیرکی، فراست، عقل ناظر، مقام او، مراقبت در اجرای امور و راهنمایی به معنای نشان دادن راه به کسی، رهبری، هدایت، و هماهنگی آمده است. از نظارت و راهنمایی آموزشی تعاریف گوناگونی شده است. رابینسون (1963) آن را فرایند آموزشی می­داند که در آن، کسی که دارای علم و مهارت بیشتری است، مسئولیت آموزشی فرد دیگری را که مهارت کمتری دارد، بر عهده می­گیرد. وایلز (1967) این امر را فرایند اصلاح برنامه درسی، اصلاح روش ها تدریس و آموزش ضمن خدمت، مواد کمک آموزشی در تدریس، ارزشیابی مؤثر، افزایش مشارکت جامعه در رشد و توسعه برنامه­های مدرسه و اصلاح شرایط یادگیری می­داند. تنروتنر (1985) نظارت و راهنمایی آموزشی را در بر گیرنده شش مفهوم امور اداری، برنامه درسی، تدریس، رو ابط انسانی، مدیریت و رهبری می­داند که هدف همه مفاهیم کمک به بهبود وضع یادگیری است و بالاخره گوردون (1990) نظارت و راهنمای آموزشی را فرایند کمک مستقیم به مدرسان، توسعه برنامه درسی، رشد کارکنان، بالندگی گروهی و پژوهش های عملیاتی می­داند (خورشیدی، 1382).

شده است که گرچه لازم و ملزوم یکدیگرند، اما هر کدام دارای معنا و کاربرد خاصی هستند. واژه نظارت بیانگر همکاری با افراد و در بر گیرنده نوعی تعامل و منش مردم سالارانه است. نظارت به مشاهده و ارزیابی دقیق و مداوم یک عملکرد با دیدگاه منتقدانه اطلاق می­شود که می­توان آن را به معنای مشاهده، ثبت، کشف عملیات و اقدامات دیگر دانست؛ در حالی که واژه راهنمایی جریانی است که در آن به فرد کمک می­شود تا با توانایی­ها، رغبت­ها و محدودیت­های خودآگاه در زندگی بهتر و مؤثرتر گام بردارد. به بیان دیگر، راهنمایی یعنی کمک به فرد دیگر برای درک بهتر و به کار بردن آگاهانه فرصت هایی که در اختیار دارد یا می­تواند داشته باشد.

بدین ترتیب در واژه نظارت، آگاهی و در واژه راهنمایی، اقدام نهفته است. نظارت و راهنمایی آموزشی یکی از اجزای اصلی مدیریت و رهبری آموزشی به حساب می­آید که بدون توجه به این جزء، سایر اجزاء مدیریت و رهبری مثل برنامه ریزی، سازماندهی، هدایت، هماهنگی، بسیج منابع و امکانات و غیره نیز ناقص است و تضمینی برای انجام درست آنها وجود ندارد.

نظارت و راهنمایی آموزشی به تعریف دیگر عبا رت است از ارزیابی تصمیم گیری­ها و برنامه­ها از زمان اجرای آنها و اقدامات لازم برای جلوگیری از انحراف عملیات نسبت به هدف های برنامه و تصحیح انحرافات احتمالی (خورشیدی، 1382: 18).

[1] Cupla

[2] Hoy & Forsite

  • تحقیق معلم راهنما
  • دانلود مبانی نظری معلم راهنما
  • پیشینه تحقیق معلم راهنما

برای دانلود این فایل اینجا کلیک نمایید

The PDF version of this page!

دانلود مبانی نظری و پیشینه تحقیق معلم راهنما