پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث بررسی روش تفسیری احسن الحدیث

دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث بررسی روش تفسیری احسن الحدیث

دانلود پایان نامه آماده

دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث بررسی روش تفسیری احسن الحدیث با فرمت ورد و قابل ویرایش تعدادصفحات 125

مقدمه

سنت الهی در همه زمان ها، بر آن بوده که هر پیامبری را به زبان قومش مبعوث کند. لذا زبان قرآن، همان زبان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله یعنی زبان عربی است که مردم هم، به همان زبان با یکدیگر سخن می گفته اند. خداوند متعال پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله را مفسر قرآن معرفی کرد. اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله که زبانشان عربی بود، قرآن را می فهمیدند، چرا که قرآن به زبان آنها نازل شده بود. اما با وجود این هم زبانی، اختلاف نظرهای بسیاری داشتند که پس از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به مرور ظهور پیدا کرد. گاهی نیز اصحاب به برخی معانی دست نمی یافتند و به خود پیامبر صلی الله علیه و آله که اولین مفسر بود، رجوع می کردند و پس از او نیز به اصحاب برجسته ای چون حضرت علی علیه السلام، ابن عباس، ابن مسعود و… مراجعه می کردند به همین دلیل، از همان زمان به پیدایش ‹‹ علم تفسیر ›› منجر شد. از این رو علم تفسیر قرآن یکی از مهم ترین علومی است که دچار تحولات گوناگون شده است. تا جایی که پس از خود تفسیر، مفسرین به بررسی مبانی و روش های تفسیری، مفسرین پرداخته اند، زیرا در میان مباحث علوم قرآنی، بحث از روش های تفسیری جایگاه خاصی به خود اختصاص داده است و پیدایش شیوه های مختلف تفسیری و به کار گیری مبانی گوناگون در تفسیر قرآن کریم، زمینه طرح این بحث ضروری را در علوم قرآنی به وجود آورده است. با توجه به اهمیت موضوع روش های مفسران و جایگاه ویژه ای که در میان مباحث علوم قرآنی به خود اختصاص داده است، در این رساله به تبیین روش تفسیری ‹‹ تفسیر احسن الحدیث › از مؤلف معاصر ‹‹ سید علی اکبر قریشی ›› پرداخته ایم. با مراجعه ای که به پایگاه های اطلاع رسانی و منابع مختلف شد، در مورد این تفسیر کار جدی صورت نگرفته است. تنها در برخی از کتاب ها و مجله حوزه به معرفی این تفسیر پرداخته شده است و به عنوان نمونه به مواردی از آن اشاره می شود:

المفسرون و حیاتهم و منهجهم محمد علی ایازی، نگاهی به قرآن قریشی، سیر تطور تفاسیر شیعه محمد علی ایازی، دانشنامه قرآن بهاء الدین خرمشاهی، آشنایی با قرآن پژوهان ایران حسن پیری. روش تحقیق در این پژوهش به شیوه کتابخانه ای است و در قم بیشترین بهره را از کتابخانه تخصصی مرکز فرهنگ و معارف قرآن بردم اما با کمال تأسف و با این همه اهمیت، تلاش های در خور توجهی در جهت معرفی و بازشناسی این روشها به چشم نمی خورد. این تفسیر گران سنگ را به هدف تبیین مبانی، روش و گرایش های تفسیری مفسر، و نیز بررسی مباحث علوم قرآنی آن برگزیدیم. امید است خداوند منان، این بنده حقیر را مورد هدایت و رحمت قرار دهد.

فصل اول:

‹‹ کلیات ››

بخش اول

1-1-1- زندگی نامه

سید علی اکبر، اینجانب سید علی اکبر قریشی فرزند مرحوم سید محمد قریشی در 14 شعبان 1347 ق. در شهر بناب از شهرهای آذربایجان شرقی متولد شدم. دروس ابتدایی را در مدارس ملی آن روز خواندم و دروس حوزوی را در نزد مرحوم پدرم و مدرسه علمیه آن شهر شروع نمودم. حدود سال 1324 ش. برای تکمیل تحصیل به حوزه قم مشرف شدم و از اساتید بزرگواری امثال آیت الله بروجردی، آیت الله سلطانی، آیت الله مجاهدی، آیت الله سید حسین قاضی و دیگران استفاده کردم. 1

حدود سال 1332 از قم به ارومیه منتقل شده و در آنجا اقامت کردم. یکی از پیشامدهای بسیار مفید آن بود که در ارومیه با چند نفر از روحانیون که آنها نیز از حوزه قم برگشته بودند بحث تفسیر قرآن و روایات را شروع کردیم که تقریبا بیشتر از ده سال ادامه داشت2. از سال 1342 که امام سلام الله علیه قیام خود را شروع فرمود، ما هم به پیروی از آن رهبر بزرگ مبارزه با طاغوت را شروع کردیم. در آن مدت به دفعات از منبر محروم شدم. حتی یک دفعه یک سال تمام طول کشید. در سال 1357 به مدت یک سال به بافت کرمان تبعید شدم. ولی بعد از چند ماه تبعید شکسته شد، به ارومیه برگشتیم. تا 21 بهمن 57 رسید که انقلاب پیروز شد و در سال 1358 برای نوشتن قانون اساسی به عنوان خبرگان قانون اساسی انتخاب شده و به تهران رفتم، سه ماه تنظیم قانون اساسی طول کشید. در سال 1361 برای مجلس خبرگان رهبری انتخاب شدم و در سال 1369 بار دوم به عضویت مجلس خبرگان در آمدم و اکنون به صورت یک روحانی آزاد مشغول تبلیغ و هدایت و ارشاد مسلمانان و مسئول نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه ارومیه می باشم و در سال 1374 در سومین نمایشگاه قرآن کریم به عنوان خادم قرآن معرفی شدم. و در زمینه وعظ و خطا به دارای بیانات گرم و سخنان ناقد و در عرصه تألیف قلم شیوا و توانایی دارم و حدود 30 اثر در زمینه علوم اسلامی، تاریخ اسلام و قرآن پژوهی به رشته تحریر در آورده ام 1.

1-1-2- اساتید

از محضر اساتید فراوانی بهره برده ام به گفته خود وی، ایشان بحث بدیع، از کتاب مطول و شرح لمعه در خدمت حجت الله محمد تقی زرگر و وسائل، را نزد مرحوم آیت الله شهید صدوقی بحث بیع و خیارات، را از مکاسب، نزد سید محمد باقر سلطانی طباطبایی و مقداری هم از محضر مرحوم آقا سید حسین قاضی فرا گرفت که ایشان عضو هیئت منتحنه بود که از طرف مرحوم آیت الله بروجردی انتخاب شده بود و در مدرسه فیضیه، از طلاب امتحان می گرفتند قرار گرفت و مدتی نیز درس خارج مرحوم آیت الله بروجردی، رفتم که اواخر عمر ایشان شرکت کرد.

1-1-3- آثار قرآن پژوهی قریشی

آثار قرآن پژوهی قریشی عبارتند از: تفسیر احسن الحدیث، قاموس قرآن و نگاهی به قرآن که اکنون به توضیح هر یک از این آثار می پردازیم:

1. تفسیر احسن الحدیث

کتابی است ساده و روان با جهت گیری هدایتی و تربیتی که مخاطب آن توده مردم می باشد و نگارش آن در سطح قرار گرفته تا قرآن در سطح عموم مردم مورد فهم قرار گیرد و مردم با آگاهی از تعالیم انسان ساز قرآن به سوی عمل گام پیش نهند این تفسیر کل قرآن را به ترتیب از سوره حمد تا ناس را در بر دارد.

فهرست مطالب

مقدمه

فصل اول: کلیات 1

بخش اول

1-1-1 زندگی نامه مؤلف 4

1-1-2 اساتید 5

1-1-3 آثار قرآن پژوهی قریشی 5

1-1-4 توصیف مختصر برخی آثار 6

1. الاخلاق و الآداب 6

2. المعجم المهروس لا لفاظ الصحیفه الکاملیه 7

3. خاندان وحی در زندگانی چهارده معصوم علیه السلام 7

بخش دوم

1-2-1 منابع تفسیر احسن الحدیث 8

1-2-1-1 منابع تفسیری 8

1-2-1-2 منابع حدیثی و روایی 16

1-2-1-3 منابع لغوی 16

1-2-2 توصیف مختصری از تفسیر احسن الحدیث 17

فصل دوم: مبانی، روش و گرایش تفسیری احسن الحدیث

بخش اول: مبانی تفسیر

الف. تفسیر

1. معنای لغوی تفسیر 19

2. معنای اصطلاحی تفسیر 20

3. ضرورت تفسیر 21

4. تفسیر به رأی 22

ب. تأویل

1. معنای لغوی و اصطلاحی تأویل 23

2. کاربرد و معنای تأویل 24

3. آیات تاویل و نظر مفسر احسن الحدیث 24

4. تفاوت تفسیر و تأویل 26

2-1 مبانی تفسیری احسن الحدیث 28

2-1-1 مجیت ظواهر قرآن 28

2-1-2 بواطن قرآن 32

2-1-3 وحیانی بودن الفاظ قرآن 34

بخش دوم

2-2- روش تفسیری احسن الحدیث 35

2-2-1- استنادات به قرآن 36

الف. سیاق 37

ب. سیاق متشابه 38

2-2-2استناد به روایات 40

1. روایات مورد استفاده در مصداق آیه 40

2. روایات مورد استفاده در استنباط حکم فقهی آیه 41

3. روایات مورد استفاده در تاویل آیات 41

4. روایات مورد استفاده در تفصیل و تبیین آیه 42

2-2-3 قواعد ادبی- زبانی 43

2-2-3-1 لغت 43

2-2-3-2 صرف و نحو 44

2-3 گرایش تفسیری احسن الحدیث 47

2-3-1 جهت گیری هدایتی- تربیتی 48

2-3-2 جهت گیری علمی 51

2-3-3 جهت گیری اجتماعی 53

فصل سوم: مباحث علوم قرآنی در احسن الحدیث

3-1 حروف مقطعه در قرآن 58

3-1-1 تفسیرهای مختلف راجع به حروف مقطعه در قرآن 60

3-1-2 دیدگاه صاحب تفسیر احسن الحدیث راجع به حروف مقطعه در قرآن 62

3-2 اعجاز قرآن 65

3-2-1 اعجاز در لغت و اصطلاح 65

3-2-2 آیات تحدی 65

3-2-3 صرفه در اعجاز قرآن 67

3-2-4 وجوه اعجاز قرآن 70

3-2-5 فصاحت و بلاغت 70

3-2-6 اخبار از غیب 71

3-2-7 اعجاز در عدم اختلاف و هماهنگی در آیات قرآن 73

3-3 تحریف نا پذیری قرآن کریم 74

3-3-1 مفهوم تحریف از دیدگاه لغویان 74

3-3-2 تحریف در اصطلاح 75

3-3-3 تحریف دارای اقسامی است که ذیلا به آن اشاره می شود. 75

3-3-4 دلایل و شواهد تحریف ناپذیری قرآن 77

3-3-5 بررسی دیدگاه مفسر احسن الحدیث درباره تحریف ناپذیری قرآن در ذیل برخی آیات. 79

3-4 محکم و متشابه 80

3-4-1 معنای لغوی احکام و تشابه 81

3-4-2 تعریف محکم و متشابه 81

3-4-3 دیدگاه صاحب تفسیر احسن الحدیث راجع محکم و متشابه 82

3-4-4 بررسی تفسیر چند نمونه از متشابهات در تفسیر احسن الحدیث. 84

3-5 نسخ در قرآن 85

3-5-1 معنای لغوی و اصطلاحی نسخ 86

3-5-2 انواع نسخ 87

3-5-2-1 نسخ تلاوت بدون حکم 87

3-5-2-2 نسخ حکم و تلاوت 87

3-5-2-3 نسخ حکم بدون تلاوت 88

3-5-3 ابعاد نسخ از دیدگاه مفسر احسن الحدیث و ذکر نمونه هایی از آن 88

3-5-4 برخی از آیاتی که قریشی نسخ آنها را نپذیرفته است. 90

3-6 جمع در قران 92

3-6-1 موارد استعمال واژه جمع 92

3-6-2 ادله معتقدان به جمع آوری قرآن پس از رحلت پیامبر صلی اله علیه و آله 93

3-6-3 ادله معتقدان به جمع آوری قرآن قبل از رحلت پیامبر صلی اله علیه و آله 96

3-6-4 جمع آوری قرآن توسط حضرت علی علیه السلام 99

3-6-5 دیدگاه صاحب احسن الحدیث راجع به جمع قرآن 100

3-6-6 جمع آوری قرآن در زمان ابوبکر به دست زید بن ثابت 103

3-6-7 جمع آوری در زمان خلیفه سوم عثمان 105

منابع عربی 116

منابع فارسی 117

چکیده انگلیسی 120

برای دانلود این فایل اینجا کلیک نمایید

The PDF version of this page!

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث بررسی روش تفسیری احسن الحدیث